Στις 30 Ιουλίου 2026, παρουσιάστηκε στο Museu do Oriente της Λισαβώνας η μελέτη «Απελευθερώνοντας την ανάπτυξη της Πορτογαλίας — Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και προκλήσεις στην εφαρμογή των οικονομικών πολιτικών», η οποία συνέγραψαν ο James A. Robinson, κάτοχος του Βραβείου Νόμπελ Οικονομικών 2024, και ο Nuno Palma, ιστορικός οικονομίας στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ. Η μελέτη ανατέθηκε από την CIP (φορέας ομόλογος του ΣΕΒ) και το Ινστιτούτο Amaro da Costa.
Το κεντρικό εύρημα: Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Πορτογαλίας μειώθηκε από περίπου 90% του μέσου όρου της ΕΕ τη δεκαετία του 1990 σε περίπου 75%-81% σήμερα. Κατά τους συγγραφείς, η απόκλιση δεν οφείλεται σε έλλειψη γνώσης για τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, αλλά στον τρόπο υλοποίησής τους λόγω πολιτικού κόστους.
Η πρόταση: Οι ερευνητές προτείνουν να επικεντρωθούν όλες οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες σε έναν στόχο — τα δικαστήρια να εκδίδουν απόφαση εντός 90 ημερών το πολύ, με ενδιάμεσους σταθμούς τις 250, 180 και 120 ημέρες. Ο στόχος αυτός θα λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης για ευρύτερες αλλαγές: πρόσληψη και αξιολόγηση δημοσίων υπαλλήλων, ανταγωνισμό στους τομείς που εξαρτάται το κράτος, ταχύτερη ανταπόκριση τοπικής διοίκησης και πολεοδομικές/βιομηχανικές άδειες.
Δύο κατηγορίες μεταρρυθμίσεων:
- Άμεσες αλλαγές: απλοποίηση αδειοδοτικών διαδικασιών, μείωση απευθείας αναθέσεων, κατάργηση της CReSAP και «αποπολιτικοποίηση» ρυθμιστικών αρχών
- Μακροπρόθεσμες μεταρρυθμίσεις σε τομείς όπως η υγεία και η εκπαίδευση, με νέους κανόνες που θα ισχύουν μόνο για το μέλλον
Αντιδράσεις: Ο πρόεδρος της CIP, Armindo Monteiro, χαρακτήρισε τη βραδύτητα του δικαστικού συστήματος ως ένα από τα μεγάλα εμπόδια στην ανάπτυξη, τονίζοντας παράλληλα την ανάγκη αύξησης της παραγωγικότητας και των μισθών (29€/ώρα έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 44€/ώρα).
Η μελέτη είναι διαθέσιμη και online και ολοκληρώνεται με έκκληση για ενεργό συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη διαμόρφωση ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου.
Πηγή: Πρεσβεία της Ελλάδος στη Λισαβώνα – Γραφείο ΟΕΥ
